कुठे आहे खडकावर उगवलेल्या फुलांचा स्वर्ग?

कुठे आहे खडकावर उगवलेल्या फुलांचा स्वर्ग?

आता सप्टेंबरच्या या आठवड्यात आणि पुढच्या दोन आठवड्यात कास पठारावर फुलांच्या रंगाचा आसमंत दिपवून टाकणारा उत्सव सुरु झाला आहे. नजर जाईल तिथंपर्यंत फुलं अगदी क्षितिजाला टेकून आभाळालाच लटकलेत की काय असं भासणार हे दृष्य... मनाचं फुलपाखरू व्हावं आणि फुलांच्या ताटव्यावर विहरत राहावं असं तल्लीन करणारं मंतरलेलं वातावरण...  धुक्याच्या दुलईनं अच्छादलेला आसमंत...  माझ्या कल्पनेतला हा स्वर्ग...  !! 

हे झालं डोळ्याला सुखावणारं.. मनाला रिझवणारं... पण कासची ओळख याच्या पुढची जगाच्या नकाशावर आहे. ती मला अधिक महत्त्वाची वाटते...जैवविविधता म्हणून जे या सृष्टीच्या असण्याला आकार देते, त्याची श्रीमंती मोजण्याचे जे पॅरामीटर आहेत, इतर ठिकाणी तुम्हाला पाहायला मिळणार नाहीत अशा दुर्लभ आणि दुर्मिळ स्पेसीज इथं मिळतात म्हणून हे कास पठार जगातल्या महत्त्वाच्या जैवाविविधता असलेल्या ठिकाणांपैकी एक असल्यामुळे याला जागतिक हेरिटेजचा दर्जा आहे.

कोणते असतात हो ही फुलं? वायतुरा ही स्पेसीज सातारीतूरा म्हणून ही ओळखली जाते. कंदाला जाड लांब पानं येतात... त्यातून एका पांढऱ्या फुलांचा तुरा येतो... कळलावी नाव ऐकूनच उडतो आपण ही जहाल विषारी स्पेसीज आहे. वर लाल आणि खाली पिवळं फूल लागलेलं असतं. दिसायला खूप मनमोहक असतं.  सीतेची आसवं ही स्पेसीज निळ्या रंगाची असून मध्ये पांढरट कलर असतो ती सप्टेंबरमध्येच दिसते. रावणाने सीतेचे हरण केले त्यावेळी तिची आसवं फुलावर पडली म्हणून तेवढा भाग पांढरा झाला बाकी फूल निळं राहिलं अशी दंतकथा लोकांनी या फुलांशी जोडली म्हणून यांचे नाव सीतेची आसवं असे पडलं. ही स्पेसीज आपल्या अंगभूत गंधाने कीटकांना जवळ बोलावते आणि त्याच्या बुडाला चिकट गाठ असते. ती या कीटकांना खेचून घेते. ह्या आणि अशा अनेक वैशिष्ट्यपूर्ण स्पेसीज जगात फक्त इथेच भेटतात...  

स्पेसीजच्या प्रत्येक सवयीचे निरीक्षण नोंदविणारे वनपाल श्रीरंग शिंदे हे या १२०० हेक्टर एवढ्या विस्तीर्ण पठारावर पसरलेल्या फुलांचे चालते बोलते कोष आहेत. मित्रहो कास पठार रंगांची उधळण तर करतंच, पण अनेक चमत्कारिक स्पेसीजचा जन्म या पठारावर या दोन महिन्याच्या काळात होतो ते बघणं म्हणजे एका अलौकिक आनंदाची अनुभूती असते. फोटो काढून फक्त सोशल मीडियावर अपलोड कारण्याएवढं सीमित हे कास पठारावरच्या फुलांचे  विश्व नाही हे सांगण्यासाठी हा लेख प्रपंच!


लेखक: युवराज पाटील
जिल्हा माहिती अधिकारी, 
सातारा.

(महाराष्ट्र शासनाच्या माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाकडून साभार)